Asertywność u dzieci

Asertywność u dzieci
Dziś na tapecie, moim zdaniem, jedna z podstawowych umiejętności społecznych! Jak to się dzieje, że niektórzy, w dyskusji, bez problemu bronią własnego zdania w sposób umiejętny, a inni mają z tym bardzo duży problem? Jedni spokojnie reagują na odmienne zdanie drugie strony, a inni stają się agresywni? Przed Wami – asertywność i kilka słów o niej.

Nie tylko umiejętność mówienia „nie”

Podstawowym skojarzeniem przychodzącym nam do głowy podczas prośby o zdefiniowanie asertywności jest umiejętność odmawiania. Jak najbardziej, lecz asertywność sama w sobie to pojęcie o wiele bardziej złożone. Zakłada się, że asertywność to taki rodzaj umiejętności, które umożliwiają osobie działanie zgodne z własnym interesem, obronę swoich praw bez niepotrzebnego lęku oraz wyrażanie własnych przekonań, uczuć i myśli w sposób szczery, bezpośrednim otwarty przy jednoczesnym szacunku do drugiej osoby.

Brak asertywności charakteryzuje się:

  1. Nadmiernym podporządkowaniem i biernością w relacjach społecznych np. nieumiejętność wyrażania życzeń i próśb, szybkie poddawanie się w sytuacji wyzwań, pozwalanie innym na kierowanie sobą etc.
  2. Reagowaniem na drugą osobę w sposób agresywny np. nieumiejętność stawiania próśb i reagowanie na brak zrozumienia w sposób agresywny, drażliwy, nieumiejętny
Jak odróżnić zachowanie asertywne od zachowania uległego i agresywnego?
Uległość X Agresja X Asertywność V

Zachowanie lekceważące własne uczucia i potrzeby, często wynikające z obawy lub lęku przed niezrozumieniem i brakiem akceptacji

Zachowanie oceniające inne osoby, naruszające prawa innych, przekraczające granice innych Otwarte mówienie o swoich potrzebach i uczuciach bez manipulowania innymi i bez oceniania ich
 Skąd się bierze brak asertywności?

Aby osoba  mogła zachowywać się asertywnie i bronić swoich praw, należy umożliwić jej realizację swoich uczuć i potrzeb, w taki sposób, aby nie wiązał się on z wykorzystywaniem i nadużywaniem innych.

Dzieci zazwyczaj są uczone postawy uległej bądź agresywnej. Rodzice, często nieświadomie, wpajają dziewczynkom postawę uległą. Komunikują im, aby były grzeczne, ułożone, ciche i spokojne. Gdy chcą wyrazić swoje zdanie spotykają się z informacją „nie wychylaj się” czy „słuchaj się”.

Chłopcom natomiast pozwala się na dużo więcej ucząc ich tym samym postawy agresywnej. Nikogo nie dziwi szalony, zbuntowany, broniący swojego zdania w sposób przekraczający granice, chłopak. Jego zachowanie często jest argumentowane zdaniem „musi się wyszaleć”.

Takie zachowania skutkują tym, że dziewczęta wyrastają na kobiety nieumiejące bronić swoich praw ani otwarcie mówić o swoich uczuciach, natomiast chłopcy mają problemy z zachowaniem przekraczającym granice innych.

Przekazując,  w taki sposób komunikaty dzieciom uczymy ich nieprawidłowych postaw. Często też sami zachowujemy się w sposób agresywny i uległy. Obserwacja rodziców również sprawia, że dziecko uczy się nieprawidłowych postaw.

Dlaczego warto uczyć dzieci asertywnego zachowania?

Przede wszystkim – odpowiednie zachowanie wpływa na społeczne, emocjonalne ale również seksualne funkcjonowanie człowieka, a umiejętność  skutecznej komunikacji i wyrażania swoich potrzeb warunkuje dobre samopoczucie, komfort i zdrowie psychiczne.

Jeśli nie nauczymy dzieci czym jest asertywność, grozi im:

  • Niska samoocena
  • Możliwe większe ryzyko bycia ofiarą nadużyć/przemocy
  • Przejawianie trudności w zachowaniu
  • Przejawianie trudności z wyrażaniem emocji
  • Popadanie w konflikty w środowisku szkolnym, rówieśniczym

Warto więc pamiętać, by kształtować w dzieciach również tę umiejętność. Pozwoli ona wyrosnąć im na pewne siebie osoby dorosłe, które nie tylko potrafią wyrazić swoje zdanie, ale również szanują przy tym inne osoby.

Asertywność seksualna

By mówić o asertywności seksualnej należało wspomnieć również o asertywności ogólnie. Tak samo jak jej „zwykła” odpowiedniczka, asertywność seksualna pozwala na budowanie bliskości w relacjach, które są oparte na bezpieczeństwie i zaufaniu.

I również w tym przypadku, asertywność seksualna ma płeć. Badania pokazują, że młodym dziewczynom czy kobietom trudniej przychodzi mówienie o tym, że nie życzą sobie pewnej formy kontaktu lub nie odpowiada im zachowanie partnera. Często obarczają też siebie poczuciem winy, gdy ktoś przekroczy ich granice.

Chłopcy/mężczyźni  mają problem z przekraczaniem granic. Nie wiedzą, które zachowania są akceptowane społecznie, a które nie. Ich zachowanie nie zawsze jest intencjonalne, przeważnie wiąże się z tym, że nikt im nie wytłumaczył, na co mogą sobie pozwolić. Mężczyźni są również uczeni, że „chłopaki nie płaczą” przez co mają problemy z okazywaniem własnych uczuć, ciężko im też mówić o przykrych sytuacjach.

Asertywność seksualna wiązać się może z pierwszym stosunkiem, antykoncepcją czy przemocą na tle seksualnym. Ważne, by uczyć młodzież, by umiejętnie przekazywała swoje emocje i informowała drugą osobę, gdy nie życzy sobie pewnych form kontaktu, czy nie zgadza się na niepasujące im zachowanie. Takim sposobem w przyszłości młodzież zostanie pewnymi siebie, dojrzałymi seksualnie dorosłymi, którzy z satysfakcją tworzą pełne bezpieczeństwa i zaufania związki.

Podsumowanie

Myślę, że tym postem przybliżyłam wam nieco motyw asertywności i tego, jak ważna jest to umiejętność w procesie wychowania młodego człowieka. Niech dzieciaki rosną na pewne siebie dorosłe osoby, które świetnie radzą sobie w kontaktach interpersonalnych i nie boją się wyrażać własnego zdania.

A po więcej odsyłam Was do książki „Seksolatki. Jak rozmawiać z młodzieżą o seksie?” oraz do „Ona ma siłę” – tam typowo o asertywności seksualnej, o której warto poczytać.


  1.  „Seksolatki. Jak rozmawiać z młodzieżą o seksie?” I.Jąderek
  2.  „Asertywność u dzieci i młodzieży. Problemy teoretyczne i metody pomiaru” M.Oleś

Dodaj komentarz